|
Na powierzchni ziemi odsłaniają się wszystkie budujące ją skały, jest to miejsce najlepsze do obserwacji składu i budowy zewnętrznej powłoki naszej planety. Powłokę tą nazywamy skorupą ziemską. Podstawowym, najmniejszym składnikiem skorupy ziemskiej jest minerał. Obecnie znanych jest kilka tysięcy minerałów i wciąż odkrywa się nowe.
Skała jest zespołem minerałów. Powstaje w wyniku różnych procesów pod powierzchnią oraz na powierzchni ziemi. W zależności od sposobu i miejsca powstawania skały podzielono na 3 podstawowe grupy: skały magmowe, osadowe i metamorficzne (przeobrażone).
 SKAŁY MAGMOWE
  Skały magmowe powstają z gorącej, stopionej materii, nazywanej magmą. Magma znajduje się na głębokości od kilku do kilkunastu kilometrów w głębi ziemi. W zależności od składu magmy powstają różnego rodzaju skały. Jeśli zastyga ona pod powierzchnią (w głębi) ziemi , powstają skały, nazywane magmowymi głębinowymi. Taką skałą jest na przykład granit (fot.1). Zdarza się jednak, że magma wypływa na powierzchnię, lub zastyga blisko powierzchni ziemi, wtedy magmą nazywa się lawę, a skały z niej powstające określa się jako magmowe wylewne. Przykładem takich skał jest porfir (Fot. 2), bazalt, czy np. melafir.
 SKAŁY OSADOWE
Skały te powstają na powierzchni ziemi, najczęściej na dnach mórz i oceanów, ale również i na lądzie. Dzielą się na wiele odmian, w zależności od sposobu powstania i składu mineralnego. W wyniku gromadzenia się produktów niszczenia już istniejących skał powstają skały osadowe okruchowe, np. piaskowce. Ze szczątków organicznych, zwierzęcych i roślinnych powstają m.in. wapienie (Fot. 5), węgiel kamienny i brunatny, torf. Natomiast na skutek wytrącania sił składników rozpuszczonych w wodzie powstają sole i gipsy. W skałach osadowych odnaleźć można często ślady życia z odległych epok geologicznych , skamieniałości roślinne i zwierzęce.
SKAŁY METAMORFICZNE
Zarówno skały osadowe, magmowe jak i starsze skały metamorficzne mogą w wyniku ruchów w skorupie ziemskiej przemieścić się w głąb ziemi. Tam poddane są działaniu wysokiej temperatury i ciśnienia. W wyniku działania tych czynników skały mogą zostać przeobrażone (zmetamorfizowane). Zmienia się ich wygląd i niektóre cechy, np. twardość. W ten sposób skała wapienna zmienia się w marmur (Fot. 6), granit , w gnejs (Fot. 7), a piaskowiec , w kwarcyt (Fot.8). W zależności od zmiennej głębokości, a co za tym idzie , od różnych panujących tam temperatur i ciśnień , wśród skał metamorficznych wyróżnia się wiele odmian. W skałach tych rzadko odnależć można zdeformowane skamieniałości.
  
|